Ryan Villiamsın fikrincə, bu qədər borca səbəb kanadalıların məsuliyyətsiz olması delil, sistemin onlara çox az seçim buraxmasıdır
Kanadada ev təsərrüfatlarının borcu ÜDM-in 103 faizi həcmindədir. Bu göstərici araşdırılan 34 OECD (İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı) ölkələri arasında İsveçrədən sonra ikinci ən yüksək səviyyədir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, OECD ölkələri üzrə ev təsərrüfatlarının orta borc yükü ÜDM-nin cəmi 58 faizini təşkil edir. Borcların böyük hissəsi aktivlərlə təmin olunan ipoteka borcları olsa da, Kanada iqtisadiyyatının ölçüsünə nisbətdə biz orta inkişaf etmiş ölkə ilə müqayisədə təxminən iki dəfə çox borclanmışıq.
Hətta istehlakçı israfçılığına görə tez-tez tənqid edilən ABŞ-da ev təsərrüfatlarının borcu ÜDM-in cəmi 71 faizi səviyyəsindədir. Birləşmiş Krallıq isə 81 faizlə bu qədər yüksək göstəriciyə malik olan yeganə digər G7 ölkəsidir.
Kanadada ev təsərrüfatlarının borcu, maliyyə böhranından ciddi zərər görmüş Yunanıstanın göstəricisini belə iki dəfədən çox üstələyir.
Sərvət və borclanmanın böyük hissəsi mənzil bazarına bağlandıqda…
Keçmiş millət vəkili, politoloq Ryan Villiams öz sosial şəbəkə hesabından Kanadanın dünyada ev təsərrüfatlarının ən çox borclu olduğu ölkələrdən biri olmasının kanadalılar üçün nə demək olduğunu aşağıdakı kimi sadalayıb:
- Ailələr faiz dərəcələrindəki artımlara qarşı daha həssas olur;
- Faizlər qalxan kimi istehlak xərcləri azalır;
- Resessiyalar ilk növbədə hökumətləri yox, ev təsərrüfatlarını vurur;
- Gənc kanadalılar uşaq sahibi olmağı və risk almağı təxirə salırlar;
- Kapital biznesə, innovasiyaya və iş yerlərinə yox, əsasən daşınmaz əmlaka yönəlir.
R.Villiamsın sözlərinə görə, yüksək ev təsərrüfatı borcu iqtisadiyyatı kövrək edir: “Sərvət və borclanmanın böyük hissəsi mənzil bazarına bağlandıqda, iqtisadi artım məhsuldar deyil, müdafiə xarakterli olur”.
Kanadalıların, ya sistemin məsuliyyətsizliyi?
Politoloq problemi aradan qaldırmağın yollarını da sadalayıb:
- Mənzilləri iqtisadi infrastruktur kimi tikmək;
Daha sürətli icazələr, daha çox təklif. Qıtlıq borclanmanın əsas səbəbidir.
- Mənzili əsas artım mühərriki kimi görməyi dayandırmaq;
Ev qiymətlərinə əsaslanan iqtisadiyyat ailələri daha da borca sürükləyir.
- Aktiv qiymətlərini yox, real gəlirləri artırmaq;
Məhsuldarlıq, rəqabət, investisiya və innovasiya hər zamankından daha vacibdir. Yüksək maaşlar borcu təbii yolla azaldır.
- Kapitalı yenidən məhsuldar sahələrə yönəltmək;
Daşınmaz əmlak biznesdən daha çox gəlir gətirirsə, bu, sistemdə problemin olmasından xəbər verir.
- Riski ailələrin üzərinə yıxmayan siyasət aparmaq;
Sabit artım həmişə bum-çöküş dövrlərindən daha üstündür.
R.Villiamsın fikrincə, bu qədər yüksək ev təsərrüfatı borcu kanadalıların məsuliyyətsiz olması demək deyil: “Bu, sistemin onlara çox az seçim buraxdığını göstərir”.
