Aprelin 30-u Kanada Vergilər Nazirliyinə (Canada Revenue Agency- CRA) vergini ödəmək üçün son tarixdir. Son tarixi qaçırdıqda, CRA-nın hansı ödənişləri tətbiq etdiyini, müavinətlərinizə nə baş verdiyini və zərəri necə məhdudlaşdıra biləcəyinizi keçmiş maliyyə məsləhətçisi Kristofer Lyu “CTV News”da izah edir.
- Gec təqdimetmə cəriməsi tez artır
Əgər vergi borcunuz varsa və son tarixi qaçırsınızsa, CRA borcunuzun 5%-i həcmində gec təqdimetmə cəriməsi tətbiq edir, üstəgəl hər tam gecikmiş ay üçün əlavə 1% (maksimum 12 ay). 5,000 dollarlıq vergi borcu üçün bu, ilk gündə 250 dollar edir və bir il geciksəniz 850 dollara qədər yüksəlir.
Daha da pis tərəfi var. Əgər əvvəlki üç vergi ilindən hər hansı birində CRA sizə gec təqdimetmə cəriməsi tətbiq edibsə və rəsmi təqdimetmə tələbi göndəribsə, cərimə ikiqat olur: borcun 10%-i + hər ay üçün 2% (maksimum 20 ay). Bu, nisbətən kiçik vergi borcunu ciddi məbləğə çevirə bilər.
Ən vacib məqam: tam məbləği ödəyə bilməsəniz belə, bəyannaməni vaxtında təqdim edin. Vaxtında təqdim edib gec ödəmək 5%-lik cərimədən tam qaçmağa imkan verir. Ödənilməmiş məbləğə faiz hesablanacaq, lakin bu faiz cərimədən daha ucuzdur.
- Faiz gündəlik yığılır
Cərimələrdən əlavə, CRA son tarixdən sonrakı gündən etibarən ödənilməmiş vergilərə gündəlik yığılan mürəkkəb faiz tətbiq edir. Hazırda gecikmiş vergilər üçün faiz dərəcəsi 7%-dir və artıq dörd rüb bu səviyyədə qalır.
Bu çox böyük görünməyə bilər, lakin gündəlik mürəkkəb faiz o deməkdir ki, borcunuz hər gün artır və faiz də faiz qazandırır. 10,000 dollarlıq borc üçün bu, bir il ərzində 700 dollardan çox faiz deməkdir. Üstəlik topladığınız cərimələr də əlavə olunur. Nə qədər çox gecikdirsəniz, bir o qədər baha başa gəlir.
- Müavinətləriniz gecikə və ya dayandırıla bilər
Bu, bir çox insan üçün gözlənilməz olur. Əgər bəyannamənizi təqdim etməsəniz, CRA gəlirinizə bağlı müavinət ödənişlərini dayandıra və ya gecikdirə bilər. Buraya Kanada Ərzaq və Zəruri Yardımlar” Proqramı (GST/HST kreditini əvəz edən yeni müavinət), uşaqpulu və aşağı gəlirli yaşlılar üçün Zəmanətli Gəlir Əlavəsi daxildir.
CRA sizin sözügedən ödənişlərə uyğunluğunuzu yalnız bəyannamə təqdim edilib qiymətləndirildikdən sonra emal edir. Bu isə o deməkdir ki, hətta qısa gecikmə belə gözlədiyiniz ödənişlərdə fasilə yarada bilər. Əgər geri ödəniş gözləyirsinizsə və təqdim etmirsinizsə, pulunuzu səbəbsiz olaraq CRA-da saxlamış olursunuz.
- Yenə də gec təqdim edə bilərsiniz (və etməlisiniz)
Ən vacib hissə budur: son tarixi qaçırmaq son deyil. İstənilən vaxt bəyannamə təqdim edə bilərsiniz və nə qədər tez etsəniz, bir o qədər az xərcləyəcəksiniz. Hər gecikən ay cəriməyə əlavə 1% (və ya təkrar hallarda 2%) artır və faiz də yığılmağa davam edir.
Əgər borcunuz varsa və tam ödəyə bilmirsinizsə, CRA ödəniş planları təklif edir. Bu planlar ödənişləri zamanla bölməyə imkan verir. Faiz yenə hesablanacaq, lakin bu, maaşınızın tutulması və ya bank hesabınızın dondurulması kimi daha sərt tədbirlərin qarşısını alır.
Əgər bir neçə il bəyannamə təqdim etməmisinizsə, bu sizi dayandırmasın. CRA gec təqdim olunan bəyannamələri qəbul edir və vəziyyəti düzəltmək hər zaman daha yaxşıdır. Təqdim olunmayan hər il müavinətlərin dondurulması və cərimələrin artması deməkdir. Əgər vəziyyətiniz sadədirsə və gəliriniz aşağıdırsa, CRA-nın pulsuz SimpleFile xidməti ilə bəyannaməni 10 dəqiqəyə belə tamamlamaq mümkündür.
- Xüsusi hallarda güzəşt imkanı var
Əgər son tarixi sizin nəzarətinizdən kənar səbəblərə görə qaçırmısınızsa, CRA-nın vergi ödəyicisi üçün güzəşt proqramı vasitəsilə cərimə və faizlərin ləğvini və ya azaldılmasını tələb edə bilərsiniz. Bunun üçün RC4288 formunu doldurmalı və sənədlər təqdim etməlisiniz.
CRA müraciətləri fövqəladə hallar (ciddi xəstəlik, təbii fəlakət, ailədə ölüm), maliyyə çətinliyi və hətta CRA-nın öz səhvləri əsasında qiymətləndirir. Açıq demək lazımdır ki, bu güzəşt təmin edilmir və qeyri-müəyyən müraciətlər adətən rədd edilir. Konkret tarixlər, sənədlər və aydın izah təqdim etmək vacibdir. Buna baxmayaraq, bu, çox az kanadalının bildiyi real bir imkandır.
Foto: The Canadian Press/Justin Tang
