Kanada Mərkəzi Bankı qısa müddətdə inflyasiyanın artacağı ilə bağlı xəbərdarlıq edərək əsas faiz dərəcəsini dördüncü dəfə ardıcıl olaraq 2,25 faiz səviyyəsində saxlayıb.
Yanvar ayından bəri ilk Pul-Kredit Siyasəti Hesabatında (MPR) mərkəzi bank inflyasiyanın aprel ayında təxminən 3 faizə çatacağını, daha sonra isə gələn ilin əvvəlində 2 faizlik hədəfə enəcəyini proqnozlaşdırır.
“CTV News”un yazdığına görə, inflyasiyanın azalacağı ilə bağlı bu proqnoz ABŞ tariflərinin mövcud səviyyədə qalacağı və neft qiymətlərinin 2026-cı ilin ikinci rübündə barel üçün 90 ABŞ dollarından 2027-ci ilin ortalarına qədər 75 dollara düşəcəyi fərziyyəsinə əsaslanır. Bu isə bankın əvvəlki hesabatı ilə müqayisədə hər barel üçün 15 dollarlıq artım deməkdir.
Kanada Mərkəzi Bankının rəhbəri Tiff Maklem çıxışında bildirib: “İnflyasiyanın bir ildən artıq müddətdə 2 faizlik hədəfə yaxın olmasından sonra, qlobal enerji qiymətlərinin artması inflyasiyanı yenidən yüksəldir. Benzin qiymətlərindəki sıçrayış və ərzaq qiymətlərinin hələ də yüksək qalması bir çox kanadalını daha çox sıxır”.
İnflyasiyanı ölçən istehlak qiymətləri indeksinin komponentlərinin daha detallı təhlili göstərir ki, kirayə və ərzaq qiymətləri hələ də orta səviyyədən yüksəkdir, digər komponentlər isə tarixi normalarına qayıdıb.
Bank bildirir ki, hazırda neft qiymətlərinin digər mal və xidmətlərin qiymətlərinə geniş təsiri barədə “az dəlil” var. Bununla belə, bank rəhbərliyi qeyd edir ki, proqnozlar ABŞ ilə ticarət danışıqlarının nəticəsindən və İrandakı müharibənin gedişindən ciddi şəkildə asılıdır. İqtisadiyyatda zəiflik və əmək bazarının yumşaq olması səbəbindən şirkətlər xərcləri istehlakçılara ötürməkdə ehtiyatlı davranır və bu da yüksək neft qiymətlərinin təsirini zəiflədir.
T.Maklem bildirib ki, İdarə Heyəti müharibənin inflyasiyaya qısa müddətli təsirini nəzərə almamağa razılaşıb: “Lakin enerji qiymətləri yüksək qalarsa, onların davamlı inflyasiyaya çevrilməsinə imkan verməyəcəyik”.
Yanvar hesabatı ilə müqayisədə bankın iqtisadi artım proqnozu demək olar ki, dəyişməyib. İstehlakçı və dövlət xərcləri artımı dəstəkləsə də, ABŞ tarifləri və ticarət qeyri-müəyyənliyi ixrac və biznes investisiyalarını zəiflədir. Bank 2026-cı ildə ÜDM-in 1,2 faiz, 2027-ci ildə 1,6 faiz, 2028-ci ildə isə 1,7 faiz artacağını gözləyir: “Yaxın Şərqdəki münaqişə artımın strukturuna təsir edəcək, lakin ümumi artıma təsirin az olacağı gözlənilir. Çünki neft qiymətlərinin yüksəlməsi enerji ixracının dəyərini artırır, eyni zamanda istehlakçılar və bizneslər üçün təzyiq yaradır”.
Kanada Bankı növbəti faiz qərarını 10 iyunda verəcək.
“Bu gün üçün ən doğru qərar”
T.Maklem bildirib ki, əgər neft qiymətləri gözlənildiyi kimi düşərsə və ABŞ tarifləri dəyişməz qalarsa, hazırkı faiz dərəcəsi saxlanıla bilər. Lakin o, dəyişiklik ehtimalını istisna etməyib: “Bu gün üçün ən doğru qərar onu sabit saxlamaqdır. Amma pul siyasəti vəziyyətə uyğun dəyişə bilər. Pul siyasəti çevik olmalıdır”.
T.Maklem iki əsas ssenarini vurğulayıb: əgər neft qiymətləri yüksək qalaraq iqtisadiyyata yayılarsa, bank ardıcıl faiz artımlarına gedə bilər. Əksinə, ABŞ yeni tariflər və ya ticarət məhdudiyyətləri tətbiq edərsə, iqtisadi artımı dəstəkləmək üçün faiz dərəcələri endirilə bilər: “Bizim vəzifəmiz sabitlik mənbəyi olmaqdır”.
Qısa müddətdə yüksək neft qiymətləri iqtisadiyyata təzyiq göstərir. Lakin uzunmüddətli perspektivdə bank daha çox ABŞ ticarət siyasətindəki dəyişikliklərdən narahatdır.
Qeyd olunur ki, federal hökumətin son iqtisadi yeniləməsindəki tədbirlər bu hesabatda nəzərə alınmayıb.
Neft qiymətləri yüksək qalarsa nə baş verəcək?
Müharibədən əvvəl bank inflyasiyanın 2 faiz ətrafında qalacağını düşünürdü. Lakin benzin qiymətlərinin artması nəqliyyat və gübrə xərclərini yüksəltdiyi üçün bu proqnoz dəyişib.
Əgər neft qiymətləri yüksək qalarsa, hökumət daha çox gəlir əldə edəcək, lakin əhali və bizneslər üçün maliyyə təzyiqi artacaq. Belə vəziyyətdə xərclərin daha geniş şəkildə mal və xidmətlərin qiymətlərinə ötürülməsi ehtimalı yüksəlir.
Neftin qiyməti barel üçün 100 ABŞ dolları səviyyəsində qalarsa, bank hesab edir ki, hökumət əlavə gəlirin bir hissəsini əhaliyə geri qaytara bilər. Bu isə 2027–2028-ci illərdə ÜDM artımını bir qədər sürətləndirə bilər.
Bu ssenaridə inflyasiya 2027-ci ilin ilk rübündə 3,1 faizə qədər yüksələ və bir il ərzində bu səviyyədə qala bilər. Onu yenidən 2 faizə endirmək üçün Kanada Mərkəzi Bankı faiz dərəcələrini ardıcıl şəkildə artırmalı olacaq.
Hesabatda qeyd olunur ki, daha yüksək faiz dərəcələri ÜDM artımını məhdudlaşdırır və inflyasiyanı 2 faizlik hədəfə qaytarır.
ABŞ tarifləri və CUSMA baxışı
Kanada Mərkəzi Bankı bildirir ki, qeyri-müəyyənlik əsasən ABŞ-ın ticarət siyasəti ilə bağlıdır. Əgər ABŞ Kanadaya qarşı yeni tariflər tətbiq edərsə, iqtisadi artımı dəstəkləmək üçün faiz dərəcələrinin azaldılması lazım gələ bilər.
Ağ Evin tətbiq etdiyi tariflərdən sonra polad, alüminium, taxta və avtomobil ixracının azaldığı müşahidə olunub.
Bu tariflərdən təsirlənən sahələrdə məhsuldarlıq və məşğulluq da azalıb.
Bank hesab edir ki, bu səbəbdən iqtisadi potensial artımı 2026-cı ildə zəifləyəcək, lakin iqtisadiyyat yeni ticarət şəraitinə uyğunlaşdıqca 2027-ci ildə yenidən artacaq.
Qısa müddətdə artım zəif olsa da, gələcəkdə süni intellektin tətbiqi sayəsində iqtisadi artımın sürətlənəcəyi gözlənilir.
Foto: Blair Gable/Reuters
