Çoxluğun ödənişlərində artım gözlənilsə də, bütün borcalanlar eyni dərəcədə təsirlənməyəcək
Kanada Mərkəzi Bankının yeni hesabatına görə, 2025 və 2026-cı illərdə ipotekalarının müddəti başa çatan kanadalıların təxminən 60 faizi aylıq ödənişlərində artımla qarşılaşacaq.
Bankın yayımladığı son analitik məlumata görə, ipoteka faiz dərəcələrinin tədricən enəcəyi gözlənilsə də, əksər borcalanlar əvvəlki daha aşağı faizli müqavilələrlə müqayisədə daha yüksək ödəniş etməli olacaqlar.
Hesabata əsasən, 2025-ci ildə ipotekasını yeniləyən ev sahiblərinin aylıq ödənişləri 2024-cü ilin dekabrı ilə müqayisədə orta hesabla 10 faiz artacaq.
2026-cı ildə isə bu artımın təxminən 6 faiz səviyyəsində stabilləşəcəyi proqnozlaşdırılır.
Çoxluğun ödənişlərində artım
Ödəniş artımları ipoteka növündən asılı olaraq dəyişəcək. Bankın məlumatına görə, xüsusilə beşillik müddətli sabit faizli ipoteka krediti olan borcalanlar daha kəskin artımlarla qarşılaşacaq – onların ödənişlərində orta hesabla 15–20 faiz artım gözlənilir.
Bu kateqoriyaya aid olanlar Kanadadakı bütün ipoteka krediti sahiblərinin 40 faizini təşkil edir və ümumi ödəniş artımına əsas təsir göstərən qrupdur.
Çoxluğun ödənişlərində artım gözlənilsə də, Bankın təhlili göstərir ki, bütün borcalanlar eyni dərəcədə təsirlənməyəcək.
Aylıq dəyişən faizli ipoteka krediti olan ev sahiblərinin ödənişlərində 5–7 faiz azalma proqnozlaşdırılır. Sabit aylıq ödənişli dəyişən faizli ipoteka sahibləri isə qarışıq nəticələrlə üzləşə bilər: bu kateqoriyadakı borcalanların təxminən 10 faizinin 2026-cı ildə ödənişləri 40 faizdən çox arta, 25 faizinin isə ən azı 7 faiz azalması müşahidə oluna bilər.
Ailə büdcəsində artan yük
Kanada Mərkəzi Bankı bildirir ki, ödənişləri artan borcalanların ipoteka borc yükü (yəni gəlirin ipoteka ödənişlərinə gedən hissəsi) daha çox yüksələcək.
Bu borcalanlar üçün orta MDS (Mortgage Debt Service) nisbəti 2024-cü ilin dekabrında 15.3 faizdən 2026-cı ilin sonuna qədər 18 faizə yüksələcək. Əksinə, ödənişləri azalan borcalanlarda bu göstərici 19.7 faizdən 18.6 faizə düşəcək.
Bu proqnozlar gəlirdə heç bir dəyişiklik olmadığı fərziyyəsinə əsaslanır, lakin bank qeyd edir ki, bir çox borcalan son ipoteka müqaviləsindən bəri gəlir artımı yaşamış ola bilər və bu, artan ödənişlərin öhdəsindən gəlməyə kömək edə bilər.
Metodologiya
Bank, təhlilini borcalanların ipoteka növünü və amortizasiya müddətini dəyişmədən saxlayacağı fərziyyəsinə əsasən aparıb.
Amortizasiya müddəti borcun müntəzəm ödənişlərlə müəyyən zaman ərzində tədricən ödənilməsi prosesidir.
Bank həmçinin 17 iyun tarixinə olan bazar əsaslı faiz gözləntilərini istifadə edərək gələcək ödəniş ssenarilərini modelləşdirib.
Proqnozlaşdırılan maliyyə təzyiqlərinə baxmayaraq, bank qeyd edir ki, bəzi borcalanlar ipoteka şərtlərini öncədən yenidən müzakirə etməklə və ya amortizasiya cədvəllərini dəyişməklə ödəniş artımlarından yayınmaq imkanına sahib ola bilərlər.
