Zohran Mamdani: “Biz bilirik ki, ictimaiyyət qarşısında müsəlman kimi durmaq, bəzən kölgədə tapa biləcəyimiz təhlükəsizliyi qurban vermək deməkdir”
ABŞ-ın ən böyük şəhəri özünün ilk müsəlman və ilk cənubi asiyalı merini seçib. Demokratik sosialist Zohran Mamdani Nyu-York meri seçkilərinə qatıldığı vaxtdan bəri, demək olar ki, tamamilə tanınmayan bir siyasətçidən ölkə miqyasında diqqət mərkəzinə çevrilib. Onun cəsarətli, sol yönümlü platforması tərəqqipərvərləri ruhlandırıb, Demokrat Partiyasını silkələyib və Prezident Donald Tramp da daxil olmaqla respublikaçılardan kəskin tənqidlər alıb.
Tanınmış rəqiblərindən fərqli olaraq, Mamdaninin yeni baxış bucağı, gəncliyi və solçu proqramı yeni bir siyasətçiyə ehtiyac duyan seçiciləri həyəcanlandırdı və sonda qalib etdi.
Uqandada doğulub, müsəlman kimliyinə sahibdir
Zohran Mamdani Hindistan əsilli valideynlərin övladı olaraq Uqandada doğulub və 7 yaşında ailəsi ilə birlikdə Nyu-Yorka köçüb. Bronx Elm Liseyini bitirib, sonra isə Bowdoin Kollecində Afrika Araşdırmaları üzrə dərəcə alıb. Orada o, “Tələbələr Fələstin Ədaləti üçün” adlı təşkilatın universitet şöbəsini təsis edib.
O, Hindistan, Afrika və Amerika kimliklərinin qarışığına sahibdir. 2009-cu ildə Kolumbiya Universitetinə müraciətində öz irqi mənsubiyyətini həm “asiyalı”, həm də “Qara və ya Afrika mənşəli amerikalı” kimi göstərdiyi üçün “identiklik siyasətindən yararlanmaqda” ittiham olunub.
Mamdani bu ittihamlara cavab olaraq, “mənşəyimin bütövlüyünü” formadakı məhdud seçimlər daxilində əks etdirməyə çalışdığını bildirib.
Seçki kampaniyası zamanı isə çoxmillətli şəhərin bir parçası olaraq köklərinə güvənib və müsəlman inancını da açıq şəkildə təbliğ edib.
Məscidlərə mütəmadi olaraq baş çəkib və şəhərdəki bahalı həyat şəraitinə dair Urdu dilində kampaniya videosu yayımlayıb.
“Biz bilirik ki, ictimaiyyət qarşısında müsəlman kimi durmaq, bəzən kölgədə tapa biləcəyimiz təhlükəsizliyi qurban vermək deməkdir” – o, bir mitinqdə söyləyib.
Mamdani həyat yoldaşı, Bruklində yaşayan 27 yaşlı suriyalı rəssam Rama Duwaji ilə Hinge adlı tanışlıq tətbiqində tanış olub.
Anası məşhur rejissor Mira Nair, atası isə Kolumbiya Universitetinin professoru Mahmud Mamdanidir. Hər iki valideyn Harvard məzunudur. Siyasətə girməzdən əvvəl o, “Queens”də aşağıgəlirli ev sahiblərinə kömək edən ipoteka məsləhətçisi kimi işləyib.
Gənc seçicilərlə əlaqə
Mamdani kampaniyası zamanı gənc seçicilər tərəfindən “düzgün və səmimi” biri kimi qəbul olunub.
Bəzi tənqidçilər Mamdaninin ABŞ-ın ən böyük şəhərinə rəhbərlik etmək üçün kifayət qədər təcrübəsi olmadığını iddia edir.
Donald Tramp onu “radikal” adlandırıb və dəfələrlə “kommunist” kimi təqdim etməyə çalışıb. Mamdani isə bu ittihamı qəti şəkildə rədd edib. Prezident həmçinin Mamdani administrasiyasını federal maliyyə yardımlarını dayandırmaqla hədələyib.
Qələbə elan etdikdən sonra Mamdani birbaşa Trampa səslənib:
“Donald Tramp, bilirəm bizi izləyirsən. Sənə dörd sözüm var: Səsi artır. Bizə çatmaq istəyirsənsə, əvvəlcə hamımızı aşıb keçməlisən”.
Kirayə və yaşayış planları
Nyu-Yorkda ev kirayələrinin sürətlə artması şəhər sakinlərinin əsas narazılıq mövzusudur.
2025-ci ilin noyabrında Manhattanda bir otaqlı mənzilin ortalama kirayəsi 4,778$ təşkil edir. Bu da üç il əvvələ nisbətən təxminən 20% çoxdur. Bruklində isə bu rəqəm 3,625$-dir.
Mamdani şəhərdəki 1 milyon kirayə tənzimlənmiş mənzil üçün 4 illik kirayə dondurulması təklifi ilə çıxış edib.
“Bu, əhalisinin dörddə biri kasıblıqda yaşayan, hər gecə 500 min uşağın ac yatdığı bir şəhərdir”, – Mamdani BBC-yə demişdi.
Lakin bəzi ekspertlər bu addımın bina sahibləri üçün “fəlakətli” ola biləcəyini deyirlər.
Ərzaq, uşaq baxımı və ictimai nəqliyyat planları
Mamdani ən bahalı ABŞ şəhərini sakinlər üçün daha əlçatan etmək vədini verdi. Onun yenilikçi təkliflərindən biri – Nyu-Yorkun beş rayonunda bələdiyyə ərzaq mağazalarının genişləndirilməsidir.
O, həmçinin ictimai avtobusların pulsuz olması və minimum əməkhaqqının 2030-cu ilə qədər saatına 30$-a çatdırılması ideyalarını irəli sürüb.
Planlarını maliyyələşdirmək üçün Mamdani korporativ vergini 7.25%-dən 11.5%-ə qaldırmaq, həmçinin illik gəliri 1 milyon dollardan çox olanlar üçün 2% əlavə vergi tətbiq etmək istəyir.
Nyu-York ştatının qubernatoru Keti Hoçul isə bu vergi artımına dəstək verməyəcəyini açıqlayıb.
İsrail–Qəzza məsələsinə baxışı
Mamdani Fələstinlə bağlı açıq dəstəyinə və İsrailə yönəlmiş sərt tənqidlərinə görə Demokrat Partiyasının ortodoks xəttindən daha uzağa gedib.
O, Nyu-Yorkda İsrailin beynəlxalq hüququ pozan yaşayış məntəqələri ilə əlaqəsi olan xeyriyyə fondlarının vergi imtiyazlarının ləğvini təklif edib.
Mamdani bildirib ki, İsrail Qəzzada soyqırımı törədir və aparteid rejimidir, baş nazir Benyamin Netanyahunun isə həbs edilməli olduğunu düşünür.
O, “dini vətəndaşlıq iyerarxiyası”na malik hər hansı dövlətin mövcudluğunu dəstəkləmədiyini söyləyib: “Bütün ölkələrdə, bizim ölkəmizdə olduğu kimi, bərabərlik prinsipi əsas olmalıdır”.
Eyni zamanda o, Nyu-Yorkda antisemitizmə yer olmadığını vurğulayıb.
Yazı BBC-dən tərcümədir.
